Yeryüzü şekillerinin birebir haritasını çizmek mümkün değildir.

Bu nedenle haritadaki gerçek uzunluklar belli bir ölçek dahilinde küçültülerek haritaya aktarılır.

Haritadaki bu küçültme oranına ölçek denir.

 

Ölçek iki şekilde ifade edilir: 1. Kesir Ölçek, 2. Çizgi Ölçek

 

1. Kesir Ölçek

Küçültme oranının kesirli sayılarla ifade edildiği ölçek türüdür.

Pay her zaman 1’dir.

Örneğin;1/100.000, 1/250.000, 1/1.000.000 gibi...

Kesir ölçekte birim yazılmaz. Her zaman santimetre (cm) cinsindedir.

Pay ile paydanın birimleri her zaman birbirine eşittir.

Örneğin; 1/100.000 = [1 cm gerçekte 100.000 cm’dir.]

Haritalarda küçültme oranı aksi belirtilmemişse santimdir.

Ama farklı birimlere çevrilmesi isteniyorsa şu şekilde yapılır:

KM’yi CM’ye çevirirken 5 sıfır eklenir.

CM’yi KM’ye çevirirken 5 sıfır silinir.

 

Örnek;

10 km = 1000000 cm
2500000 cm = 25 km
150000 cm = 1,5 km

1/500.000 ölçekli bir haritada herhangi bir gerçek uzunluk 500.000 defa küçültülmüş demektir.

NOT: Küçültme ne kadar fazla olursa harita o derece küçük olacağından,ölçek paydası büyüdükçe ölçek küçülmüş olur. Payda küçüldükçe ölçek büyür.


ÖRNEK SORULAR

ÖRNEK 1: Gerçekte 90 km olan Manisa – Soma arası haritada 6 cm ile gösterilmiştir. Haritanın ölçeği nedir?



ÖRNEK 2: Ölçeği verilmemiş bir haritada iki nokta arası gerçek uzunluk 40 km dir. Bu uzunluk haritada 40 cm ile gösterilmiş ise haritanın ölçeği nedir?

Ölçek = Harita Uzunluğu / Gerçek Uzunluk

Ölçek = 40 cm / 40 km

Birimlerini eşitleriz, bunun için cm'yi km'ye çevirirken 5 sıfır ekleriz:

Ölçek = 40 cm / 4000000 cm

Sadeleştirme yaparsak:

Ölçek = 1 / 100000 bulunur.


ÖRNEK 3: 1/200000 ölçekli bir haritada 10 cm ile gösterilen bir mesafe, başka bir haritada 5 cm ile gösterilmiştir. İkinci haritanın ölçeği nedir?

Bu soruda iki harita vardır. İlk haritadaki bilgilerden yola çıkarak öncelikle gerçek uzunluk bulunur.

GU = HU x ÖP = 10 x 200000 = 2000000 cm

Gerçek uzunluk hiçbir zaman değişmez. Dolayısıyla ikinci haritadaki harita uzunluğu ile gerçek uzunluğu kullanarak ikinci haritanın ölçeğini bulabiliriz.

Ö = HU/GU = 5/2000000 = 1/400000

Muammer Aydın
Muammer Aydın, 1945 yılında Gülşehir’de doğdu. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 1968 yılında mezun olan Aydın, İstanbul Hakim Adayı olarak mesleğe baş...
Danıştay
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş yüksek idare mahkemesi, danışma ve inceleme merciidir. 1924'te kuruldu. Kuruluş amacı, yargı ve danışma makam...

Yapılan Yorumlar

zekeriya
zekeriya
03/11/2013 12:17
bilgiler çok ama çok faydalı herkese öneriyorum
barış
barış
21/11/2013 22:16
2. soru hatalı 400000 değil 200000 yani sonuç 1/400000

Yönetici: Sorudaki hata giderildi, teşekkür ederiz.
Corafyacı
Corafyacı
23/11/2013 19:03
ben iyi ama biiraz daha çok örnek koya bilirdiniz :)
cuma
cuma
26/11/2013 19:35
bu örnekleri yaptıgınız için teşekür ederim içlerinde 2örnekte harita,gerçek uzunlukta olsa iyi olur onlarıda yaparsan çok teşekür ederim ellerin dert görmesin
cahit
cahit
18/12/2013 19:08
evet katılıyorum biraz daha örnek koyabilirdiniz.
kaan
kaan
21/12/2013 17:35
sorular çok güzel olmuş çok tşkrler kendi sitemede beklerim http://www.oynagec.com/
Rozerin
Rozerin
22/12/2013 14:23
Bu bilgiler çok güzel ama keşke birz daha fazla olsaymışş.Ama yinede çok güzel.
berkinimm:)
berkinimm:)
15/05/2014 22:08
eh işte idare eder
deli
deli
09/10/2014 20:35
süper teşekkür ederiz
Ahsena
Ahsena
12/10/2014 14:14
Bence iyi olmuş. Ben beğendim. :D
tre65yvdgsh
tre65yvdgsh
15/10/2014 20:12
hoş olmuş ve güzel
Alex
Alex
19/10/2014 13:41
oooooo very good
eniscan
eniscan
Geçen hafta
Anlamamıstım ama artık cok iiyi anladım

Yorum Yapın

Adınız:
E-Mail:
Mesajınız:
Doğrulama: Güvenlik Kodu
 

Bu Sayfa Şunlarla Da İlgili Olabilir

  • Harita uzunlugu bulma soruları 9.sınıf (2 gün önce)
  • cografya harita olceklerini bulma (3 gün önce)
  • ölçekle ilgili uzunluk hesaplamalarına örnek (3 gün önce)
  • öleçk hesablama soruları (3 gün önce)
  • ölçek bulma (3 gün önce)
  • coğrafya harita bilgisi hesaplamaları (3 gün önce)
  • 9. sınıf coğrafya kesir ölçekle ilgili sorular (4 gün önce)
  • ölçeği hesaplama (5 gün önce)
  • uzunluk hesaplama ölcek (5 gün önce)
  • ölçek hesablama soruları (5 gün önce)